|
نقش راهبردی زیستفناوری در امنیت غذایی بر پایه رئالیسم تدافعی
|
فتح الله طهماسبی   ، اردشیر سنایی ، رضا جلالی ، مرتضی نورمحمدی |
| دانشگاه ازاد واحد تهران مرکز ، ardeshir.sanaie@iau.ac.ir |
|
|
چکیده: (20 مشاهده) |
در نظریههای روابط بینالملل، یکی از ملاکهای اصلی سنجش کارآمدی یک نظریه، توانایی آن در تحلیل و تبیین طیف گستردهای از پدیدهها و تحولات است. نظریهای که بتواند ابعاد بیشتری از واقعیتهای پیچیده نظام بینالملل را توضیح دهد، از اعتبار تحلیلی بیشتری برخوردار خواهد بود (حمیرا، ۱۳۹۰، ص. 3). این مقاله در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که کدامیک از نظریههای روابط بینالملل – بهویژه در درون سنت رئالیسم – ظرفیت بیشتری برای تحلیل پویشهای مرتبط با زیستفناوری و امنیت غذایی در چارچوب ژئوپلیتیک منطقهای و جهانی دارد؟ در چارچوب مفهومی این پژوهش، با اتکا به تقسیمبندی نظریههای رئالیستی از منظر «تالیافرو (Clementi, 2024, p. 4) و تمرکز بر رئالیسم تدافعی (Douglas, 2012, p. 4) استدلال میشود که رفتار دولتها در حوزه زیستفناوری – بهویژه در بعد امنیت غذایی – عمدتاً از منطق بقاء و تأمین امنیت ملی نشأت میگیرد، نه از میل به توسعهطلبی یا سلطهجویی. در شرایطی که محیط بینالمللی آکنده از بیثباتی و رقابت فزاینده است، گرایش دولتها به بهرهگیری از فناوریهای نوین کشاورزی، مهندسی ژنتیک، تولید بذرهای مقاوم و مقابله با تهدیدات زیستمحیطی، پاسخی عقلانی برای تقویت امنیت نسبی و کاهش آسیبپذیری ملی تلقی میشود (Bergeron & Chan, 2004, p. 1; Juma, 2002, p. 5). از این منظر، نگرانی برخی قدرتهای بینالمللی نسبت به پیشرفت زیستفناوری در کشورهای مستقل یا در حال توسعه – از جمله جمهوری اسلامی ایران – بیشتر ناشی از «معمای امنیت» و برداشت نادرست از انگیزههای امنیتی این کشورهاست. در حالی که از نگاه رئالیسم تدافعی، اقدامات ایران در حوزه زیستفناوری، بازتاب تلاشی مشروع برای تقویت امنیت غذایی بهمثابه یکی از مؤلفههای بنیادین امنیت ملی است (Larijani & Zahedi, 2007, p. 1). در نهایت، مقاله تأکید میکند که تحلیلهای بدبینانهای که سیاستهای زیستفناورانه جمهوری اسلامی ایران را در قالب تهدیدی علیه نظم جهانی یا مصداقی از رفتار تهاجمی قلمداد میکنند، مبتنی بر برداشتی نادرست از واقعیتهای ژئوپلیتیکی و مفروضات نظری هستند. این سیاستها در چارچوب رئالیسم تدافعی قابل فهماند و هدف اصلی آنها، پاسخگویی به نیازهای حیاتی جمعیت، مقابله با چالشهای اقلیمی، و تضمین بقاء ملی در یک محیط بینالمللی پرمخاطره است (حمیرا، ۱۳۹۰، ص. 3)
|
|
| واژههای کلیدی: رئالیسم تدافعی، زیستفناوری، امنیت غذایی، ژئوپلیتیک منطقهای |
|
|
متن کامل [PDF 876 kb]
(10 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/7/26 | انتشار: 1403/12/20
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
