International Politics Studies Journal

fa تصرف قره باغ توسط آذربایجان : ابعاد حقوقی و سیاسی کوچ ارامنه Azerbaijan's Capture of Karabakh: Legal and Political Dimensions of the Armenian Exodus تخصصي Special پژوهشي Research در تاریخ 28 شهریور 1402، جمهوری آذربایجان طی یک عملیات نظامی کوتاه ‌مدت کنترل منطقه قره‌باغ را که بیش از سه دهه تحت اداره حکومت خودخوانده آرتساخ و با حمایت ارمنستان قرار داشت، به دست گرفت. این تحولات منجر به مهاجرت بیش از 120 هزار نفر از جمعیت ارمنی منطقه به ارمنستان شد و از سوی برخی دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی به‌عنوان پاکسازی قومی و کوچ اجباری تفسیر شد. این پژوهش با هدف پاسخ به پرسش اصلی «آیا خروج ارامنه قره‌باغ مصداق پاکسازی قومی از سوی دولت آذربایجان است یا خیر؟» و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش کیفی انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که کوچ گسترده ارامنه عمدتاً ناشی از احساس ناامنی، ترس از سلطه نیروهای آذربایجانی و نگرانی‌های روانی مرتبط با حضور نظامی است و شواهدی دال بر اجرای سیاست‌های سازمان‌یافته برای کوچ اجباری، نسل‌کشی یا پاکسازی قومی توسط دولت یا ارتش آذربایجان مشاهده نمی‌شود. با وجود آنکه منطقه قره‌باغ بر اساس اسناد و قطعنامه‌های بین‌المللی بخشی از قلمرو آذربایجان محسوب می‌شود، دولت این کشور موظف است در چارچوب حقوق بین‌الملل، شرایط بازگشت امن، تضمین حقوق شهروندی و حمایت از ساکنان ارمنی را فراهم کند. نتایج پژوهش اهمیت رعایت حقوق بشر، اصل تمامیت ارضی و تعامل سازنده میان جوامع درگیری را در حل مناقشات قومی و منطقه‌ای برجسته می‌سازد.   On September 19, 2023, the Republic of Azerbaijan launched a short military operation that brought the Nagorno-Karabakh region—administered for more than three decades by the self-proclaimed Republic of Artsakh with Armenian support—under its full control. These developments triggered the displacement of over 120,000 ethnic Armenians to Armenia, an event interpreted by some states and international organizations as ethnic cleansing and forced migration. This study seeks to address the central question: Does the mass departure of Armenians from Nagorno-Karabakh constitute ethnic cleansing by the Azerbaijani state? Employing a descriptive-analytical and qualitative methodology, the findings indicate that the large-scale exodus was primarily driven by feelings of insecurity, fear of Azerbaijani control, and psychological concerns related to military presence, rather than evidence of systematic state-led policies of forced displacement, genocide, or ethnic cleansing. While Nagorno-Karabakh is recognized under international law and United Nations resolutions as part of Azerbaijan’s sovereign territory, the Azerbaijani government remains legally obliged to ensure safe return, protect citizenship rights, and provide security guarantees for displaced Armenians. The results highlight the critical importance of safeguarding human rights, upholding territorial integrity, and fostering constructive engagement between conflicting communities as prerequisites for resolving ethnic and regional disputes. آذربایجان, ارمنستان, قره‌باغ, کوچ جمعی, پاکسازی قومی Keywords: Azerbaijan, Armenia, Karabakh, Mass Migration, Ethnic Cleansing 83 109 http://ipsj.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-129-1&slc_lang=fa&sid=1 DARYUSH ABDOLLAHI داریوش عبدالهی darush.abd@hotmail.com 1003194753284600549 1003194753284600549 Yes Islamic Azad University, Tehran North Branch دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال NOZAR SHAFIEE نوذر شفیعی Nozarshafiee@ut.ac.ir 1003194753284600550 1003194753284600550 No Visiting Professor, Islamic Azad University, Tehran North Branch استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال RAHMAT HAJIMINEH رحمت حاجی مینه r.hajimineh@gmail.com 1003194753284600551 1003194753284600551 No